Không phải ngẫu nhiên mà trong vài năm trở lại đây, “Internal Auditor” trở thành một từ khóa nóng trên thị trường nhân sự tài chính Việt Nam. Khi doanh nghiệp bước vào giai đoạn quản trị minh bạch hơn, chịu áp lực từ IFRS, ESG, an ninh dữ liệu và quy định pháp lý ngày càng chặt, kiểm toán nội bộ đã chuyển mình từ vai trò hậu kiểm đơn thuần thành một lực lượng chiến lược: tuyến phòng thủ thứ ba giúp doanh nghiệp phòng ngừa rủi ro từ bên trong.
Internal Auditor, vì thế, không chỉ là người kiểm tra sổ sách, mà là người kể câu chuyện thật nhất về hoạt động doanh nghiệp – thông qua dữ liệu, quy trình, kiểm soát và rủi ro.
1. Internal Auditor là ai trong “cỗ máy doanh nghiệp”?
Theo định nghĩa của IIA (Institute of Internal Auditors), kiểm toán nội bộ là hoạt động độc lập trong tổ chức, giúp doanh nghiệp đảm bảo và cải thiện hiệu quả quản trị, quản lý rủi ro và kiểm soát nội bộ.
Nói đơn giản, Internal Auditor chính là người:
-
Đứng ngoài vòng xoáy vận hành hàng ngày,
-
Nhưng nhìn thấy mọi mắt xích, mọi lỗ hổng, mọi rủi ro tiềm ẩn,
-
Và đưa ra khuyến nghị để doanh nghiệp vận hành tốt hơn, minh bạch hơn.
Trong một thời đại mà mọi dữ liệu đều để lại dấu vết, IA chính là người ghép nối các dấu vết ấy thành một bức tranh toàn cảnh – giúp lãnh đạo đưa ra quyết định đúng đắn.
2. Công việc thực sự của Internal Auditor: Không chỉ là “đi tìm sai”
Nếu như kiểm toán độc lập thường chỉ vào doanh nghiệp vào cuối năm, thì Internal Auditor hiện diện một cách liên tục trong mọi quy trình.
Đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ
IA xác định doanh nghiệp có đang kiểm soát được rủi ro hay không: rủi ro tài chính, vận hành, pháp lý, công nghệ, thậm chí cả rủi ro gian lận.
Kiểm toán quy trình vận hành
Từ mua hàng, sản xuất, kho vận, bán hàng, đến tài chính – nhân sự, IA đánh giá liệu quy trình có hiệu quả, có lãng phí hay không.
Hỗ trợ tuân thủ pháp lý, chuẩn mực và báo cáo
IFRS, thuế, quy trình nội bộ, quy tắc đạo đức – tất cả đều cần được tuân thủ. IA chính là “người gác cổng”.
Tư vấn chiến lược và cải tiến
Ngày nay, Internal Auditor không chỉ báo lỗi, mà còn đề xuất cách làm mới, giảm chi phí, cải thiện kiểm soát, nâng cao hiệu suất.
Phân tích dữ liệu
Với Power BI, SQL, Excel nâng cao, IA không chỉ dựa vào chứng từ mà còn khai thác dữ liệu lớn (transaction data) để phát hiện bất thường.
3. Vì sao Internal Auditor đang “lên ngôi”?
IFRS bắt buộc tại Việt Nam
Việt Nam bắt đầu lộ trình áp dụng IFRS từ năm 2025 theo định hướng của Bộ Tài chính, trước mắt áp dụng cho một số doanh nghiệp tự nguyện, doanh nghiệp có yếu tố FDI và các tập đoàn lớn, sau đó từng bước mở rộng phạm vi.
Điều này làm gia tăng nhu cầu Internal Auditor đánh giá mức độ sẵn sàng, kiểm soát rủi ro chuyển đổi và đảm bảo tính nhất quán giữa hệ thống kiểm soát nội bộ và chuẩn mực mới.
Kiểm toán nội bộ & quản trị rủi ro
Theo Nghị định 05/2019/NĐ-CP, nhiều doanh nghiệp phải tổ chức hoạt động kiểm toán nội bộ, từ đó kéo theo yêu cầu cao hơn đối với hệ thống kiểm soát nội bộ và quản trị rủi ro.
ESG và yêu cầu minh bạch
Báo cáo ESG đòi hỏi kiểm chứng dữ liệu vận hành – một nhiệm vụ phù hợp với IA.
Doanh nghiệp Việt lớn mạnh hơn
Khi quy mô tăng, rủi ro tăng theo. Ban lãnh đạo cần IA như “radar phát hiện rủi ro”.
An ninh dữ liệu và rủi ro công nghệ
Chuyển đổi số mở ra cơ hội nhưng cũng tạo ra lỗ hổng mới. Internal Auditor giờ còn phải hiểu cả IT Audit.
4. Những kỹ năng làm nên một Internal Auditor giỏi
Kiến thức tài chính – kiểm toán – kế toán
Vững chuẩn mực VAS, IFRS, IPPF, COSO, ERM.
Phân tích dữ liệu
Biết dùng Power BI, SQL, ACL, IDEA để phân tích bất thường trong hàng triệu dòng dữ liệu.
Tư duy rủi ro
Không chỉ thấy “cái sai”, mà phải hiểu “tại sao sai” và “làm sao để không sai nữa”.
Giao tiếp & viết báo cáo
Một báo cáo kiểm toán tốt có thể thay đổi cách doanh nghiệp vận hành – và IA phải biết cách kể câu chuyện của dữ liệu thật thuyết phục.
Độc lập – trung thực – khách quan
Đây là 3 giá trị cốt lõi trong Bộ Quy tắc Đạo đức IIA.
5. Thu nhập & nhu cầu tuyển dụng Internal Auditor: Một thị trường đang khát nhân sự
Theo Robert Walters Việt Nam 2024 và Navigos Search, mức lương trung bình của Internal Auditor như sau:
-
Internal Auditor (1–3 năm): 15–25 triệu/tháng
-
Senior IA (3–5 năm): 25–40 triệu/tháng
-
Internal Audit Manager: 60–100 triệu/tháng
-
Chief Audit Executive: 120–200 triệu/tháng
Nhu cầu tăng mạnh trong:
-
FDI Nhật – Mỹ – EU – Singapore
-
Tập đoàn đa ngành
-
Ngân hàng – bảo hiểm – fintech
-
Doanh nghiệp niêm yết HOSE/HNX
Nhiều doanh nghiệp nội địa bắt đầu xây dựng mô hình “3 lines of defense”, khiến Internal Audit trở thành một trong những nghề phát triển nhanh nhất giai đoạn 2025–2030.
6. Chứng chỉ nào giúp bạn tiến xa trong nghề?
CIA – Certified Internal Auditor
Chứng chỉ “vàng” của ngành kiểm toán nội bộ, được công nhận toàn cầu.
Nguồn: IIA Global Salary Report → Người có CIA thường có mức lương cao hơn 22–40%.
CRMA – Risk Management Assurance
Dành cho người hướng đến quản trị rủi ro cấp cao.
Các chứng chỉ bổ trợ khác
-
ACCA/CPA – củng cố nền tảng tài chính
-
CISA – nếu làm Internal Audit mảng CNTT
-
Power BI, SQL – bắt buộc trong thời đại dữ liệu
7. Lộ trình nghề Internal Auditor
Giai đoạn 1 – Junior IA: Học quy trình, hỗ trợ kiểm toán.
Giai đoạn 2 – Senior IA: Kiểm toán độc lập, viết báo cáo, tư vấn cải tiến.
Giai đoạn 3 – IA Manager: Lập kế hoạch kiểm toán, quản lý nhóm, làm việc trực tiếp với HĐQT.
Giai đoạn 4 – Chief Audit Executive: Người dẫn dắt chiến lược kiểm soát nội bộ ở cấp tập đoàn.
Kết luận
Internal Auditor đang trở thành một trong những nghề quan trọng nhất trong hệ sinh thái quản trị doanh nghiệp hiện đại. Một kiểm toán nội bộ giỏi không chỉ nhìn thấy rủi ro – họ nhìn thấy cơ hội để doanh nghiệp vận hành tốt hơn, minh bạch hơn và bền vững hơn.
Trong bối cảnh IFRS, ESG và chuyển đổi số đang định hình lại thị trường, đầu tư vào lộ trình nghề Internal Audit chính là đầu tư vào tương lai dài hạn của một sự nghiệp tài chính – quản trị chất lượng cao.
