Cost & Inventory Accountant – Kế toán chi phí & hàng tồn kho: Vai trò, kỹ năng, quy trình và lộ trình nghề 2025

Cost & Inventory Accountant là vị trí chuyên quản chi phí sản xuất – kinh doanh và hàng tồn kho. Mục tiêu là đo lường – kiểm soát – tối ưu chi phí, định giá tồn kho chính xác, đảm bảo số liệu khớp giữa kho thực tế và sổ sách, từ đó xác định giá vốn (COGS) và nâng cao lợi nhuận.

🔍  Thực tế trong doanh nghiệp

• Ở doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME), Cost Accountant và Inventory Accountant thường gộp chung vì quy mô kho – sản xuất không lớn, và cùng sử dụng chung hệ thống dữ liệu (ERP, MISA, Bravo…).
  → Khi đó, Cost & Inventory Accountant là 1 vị trí tổng hợp, phụ trách từ nhập liệu – đối chiếu kho đến tính giá thành, báo cáo COGS.

• Ở doanh nghiệp sản xuất lớn hoặc tập đoàn FDI, hai vị trí này tách biệt rõ:

  Vị trí	Trọng tâm
  Inventory Accountant	Quản lý vật tư – hàng hóa – định giá – đối chiếu kho, làm việc nhiều với bộ phận kho, mua hàng, logistics
  Cost Accountant	Phân tích chi phí sản xuất – giá thành – chênh lệch cost, làm việc với bộ phận sản xuất, kế hoạch, tài chính

---

I. 📊 Kế toán chi phí là gì? (Cost Accounting)

1️⃣ Định nghĩa

Kế toán chi phí (Cost Accounting) là bộ phận chuyên trách thu thập, phân loại, ghi chép và phân tích toàn bộ chi phí sản xuất – kinh doanh phát sinh trong doanh nghiệp.
Mục tiêu là xác định giá thành sản phẩm, kiểm soát chi phí và đưa ra dữ liệu giúp nhà quản lý tối ưu hóa hiệu quả hoạt động và lợi nhuận.

---

2️⃣ Vai trò của kế toán chi phí

---

3️⃣ Nhiệm vụ chính

• Thu thập và xác nhận chi phí thực tế phát sinh trong kỳ.

• Thiết lập chi phí tiêu chuẩn (standard cost) và theo dõi sai lệch.

• Phân tích nguyên nhân biến động chi phí (vật tư, nhân công, sản xuất chung).

• Lập báo cáo chi phí định kỳ cho quản lý và hỗ trợ kiểm toán nội bộ.

---

4️⃣ Công việc cụ thể

• Hạch toán các khoản chi phí NVL, nhân công, khấu hao, sản xuất chung.

• Tính giá thành sản phẩm theo phương pháp định mức, đơn hàng hoặc hệ số.

• So sánh chi phí thực tế và kế hoạch, lập báo cáo chênh lệch.

• Phối hợp các phòng sản xuất – mua hàng – kho trong việc kiểm soát chi phí.

• Đề xuất giải pháp tối ưu hóa quy trình nhằm giảm giá thành sản phẩm.

---

II. 📦 Kế toán hàng tồn kho là gì? (Inventory Accounting)

1️⃣ Định nghĩa

Kế toán hàng tồn kho (Inventory Accounting) là quá trình ghi chép, phân loại, theo dõi và định giá các mặt hàng, sản phẩm, nguyên vật liệu mà doanh nghiệp đang nắm giữ.
Mục tiêu là giúp doanh nghiệp nắm rõ số lượng, giá trị và tình trạng hàng tồn, từ đó đảm bảo tính chính xác của báo cáo tài chính và hiệu quả sử dụng vốn lưu động.

---

2️⃣ Vai trò của kế toán hàng tồn kho

---

3️⃣ Nhiệm vụ chính

• Theo dõi nhập – xuất – tồn hàng ngày và cập nhật vào hệ thống.

• Định giá hàng tồn kho theo phương pháp phù hợp (FIFO, bình quân, NRV).

• Kiểm kê định kỳ, lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho khi cần thiết.

• Đối chiếu số liệu giữa thủ kho và kế toán, xử lý chênh lệch nếu có.

• Lập báo cáo tồn kho và phân tích vòng quay hàng hóa.

---

4️⃣ Công việc cụ thể

• Kiểm tra tính hợp lệ của phiếu nhập, phiếu xuất, hóa đơn trước khi ghi sổ.

• Hạch toán TK 152, 153, 154, 156, 157 theo phương pháp kê khai thường xuyên hoặc định kỳ.

• Lập bảng nhập – xuất – tồn theo tháng/quý, đối chiếu với sổ cái.

• Kiểm kê thực tế cuối kỳ, lập biên bản chênh lệch và điều chỉnh kịp thời.

• Phối hợp phòng mua hàng – bán hàng để điều tiết lượng hàng tồn tối ưu.

III) Lộ trình nghề & mức lương tham khảo Cost & Inventory Accountant (VN)

---

IV) Cơ hội & thách thức nghề Cost & Inventory Accountant

🎯 Cơ hội

• Nhu cầu nhân sự cao trong các lĩnh vực sản xuất, bán lẻ, F&B, logistics, xây dựng và các doanh nghiệp FDI.

• Hiểu sâu chuỗi cung ứng – tài chính, dễ dàng thăng tiến sang vị trí Cost Controller hoặc Finance Controller.

• Xu hướng IFRS và chuyển đổi số (ERP, BI, Power Query, Power BI) làm tăng giá trị phân tích và khả năng ra quyết định dựa trên dữ liệu.

• Có thể mở rộng sang FP&A (Financial Planning & Analysis) hoặc quản trị hiệu suất (CMA) nếu có tư duy tài chính và công nghệ tốt.

⚠️ Thách thức

• Môi trường làm việc phức tạp và nhiều biến động, đặc biệt tại các doanh nghiệp có hàng nghìn mã vật tư và nhiều quy trình nội bộ.

• Áp lực về độ chính xác, tiến độ đóng sổ và thời gian báo cáo, đòi hỏi tư duy hệ thống và khả năng làm việc chi tiết.

• Cần cập nhật liên tục chuẩn mực kế toán, quy định thuế – hải quan và công nghệ kế toán hiện đại.

• Sai sót nhỏ trong dữ liệu hàng tồn hoặc giá thành có thể ảnh hưởng lớn đến báo cáo tài chính, COGS và lợi nhuận doanh nghiệp.

---

V) Checklist lưu ý quan trọng khi làm Cost & Inventory Accountant

VI) Chứng chỉ gợi ý để thăng tiến vị trí  Cost & Inventory Accountant

---

VII) Kết luận

Cost & Inventory Accountant không chỉ là người “ghi sổ kế toán” — mà là trung tâm dữ liệu vận hành, kết nối giữa kho – sản xuất – mua hàng – tài chính. Họ giúp doanh nghiệp hiểu rõ từng đồng chi phí, từng đơn hàng, từng lô hàng tồn, từ đó tối ưu giá vốn và tăng lợi nhuận bền vững.

Với nền tảng vững chắc về chi phí, giá thành, hàng tồn kho, cùng kỹ năng công nghệ và phân tích tài chính, vị trí này có thể trở thành bước đệm chiến lược để bạn tiến tới vai trò Cost Controller, Financial Controller hoặc Finance Manager trong tương lai.